ابراهيم عاملي ( موثق )
528
تفسير عاملي ( فارسي )
معنى اين است : اى مؤمنين شما خبر نداريد كه اگر آيت و معجزه باشد باز هم آن كافران مؤمن نميشنوند . فخر : چند مطلب در اين جمله ها دارد كه براى آسانى از يكديگر جدا ميكنيم : 1 - ابو علىّ گفته است : كلمه ى « ما » در جمله ى پيش براى استفهام است و معنى اين است : چه خبر از ايمان آنها داريد ؟ بر فرض آيتى برسد ، مؤمن نمىشوند . 2 - ابن كثير و ابو عمرو « انّها » با كسر همزه خواندهاند و اين قرائت خوب است و معنى چنين است : شما خبر نداريد كه آنها چه خواهند كرد دوباره مطلب آغاز شده است : همانا اگر آيتى برسد مؤمن نميشوند . 3 - ديگر قاريها با فتح همزه ى « أَنَّها » قرائت كردهاند ، و با اين قرائت دو معنى شده است : اوّل - خليل بن احمد نحوى گفته است : « انّ » بمعنى « لعلّ » يعنى شايد و اميد است مىباشد ، پس چنين معنى مىشود : شما نميدانيد ، شايد پس از آمدن آيه مؤمن نشوند ، و زمخشرى در كشّاف گفته است : ابىّ بن كعب بجاى « انّها » « لعلَّها » قرائت كرده است و اين قرائت تقويت مىكند اين معنى كه خليل گفته است . معنى دوّم كه خليل ضعيف پنداشته است ، آن است كه كلمه ى « لا » زيادى وصله باشد و چنين معنى شود : شما چه مى - دانيد كه اگر آيتى آيد آنها مؤمن ميشوند ، و استعمال لاى زيادى در شعر و قرآن زياد است ، 4 - جمله ى « لا يُؤْمِنُونَ » با ياء خواندهاند ، و معنى آن است كه آنها مؤمن نميشوند ، و اين قرائت بهتر است چون با جمله ى جلو سازگارتر است كه معنى چنين باشد : شما مؤمنين چه ميدانيد ، شايد اگر آيه بيايد باز هم آنها مؤمن نشوند ، و حمزه و ابن عامر با تاء خواندهاند ، و معنى اين است كه شما مؤمن نميشويد . و مقصود آنهائى هستند كه سوگند ياد كردند : اگر آيتى آمد ما مؤمن ميشويم و زمينه ى سخن عوض شده از گفتگوى غايب بخطاب ، و روى سخن با حاضرين شد ، و مجاهد و ابن زيد گفتهاند : از « وَما يُشْعِرُكُمْ » روى سخن با كافران است ، و مجاهد چنين معنى كرده : كى بشما خبر داده است كه اگر آيتى آمد شما مؤمن ميشويد ؟ « وَنُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ » 111 مجمع : در مقصود از اين جمله دو قول است : 1 - چون